Inwazyjne gatunki drzew i krzewów zagrożeniem dla bioróżnorodności Biebrzańskiego Parku Narodowego i Suwalskiego Parku Krajobrazowego

Dereń rozłogowy

Dereń rozłogowy Fot. I. Tałałaj

Dereń rozłogowy
Fot. I. Tałałaj

Gatunek: dereń rozłogowy, Cornus sericea
Rodzina: dereniowate, Cornaceae

Opis gatunku: Krzew do 6 m wysokości, o pędach jesienią zabarwionych na czerwono. Liście kształtu jajowatego, ciemnozielone, od spodu sinozielone, z włoskami. Kwiaty białe, zebrane w podbaldachy. Kwitnie V-VI, a nawet do VIII. Owocem jest biały pestkowiec, zjadany i przenoszony przez zwierzęta, najczęściej ptaki. Nasiona są żywotne prze 4-8 lat. Dereń intensywnie rozmnaża się wegetatywnie poprzez korzenie, pokładające się kłącza i ukorzeniające się gałęzie, a także fragmenty gałęzi ściętych np. przez bobry. Charakteryzuje się dużą odpornością na fluktuacje wody i ekstremalnie niskie temperatury.

Pochodzenie: Ameryka Północna, gdzie występuje na obszarze od północnego Meksyku aż po Alaskę i Jukon.

Zasięg wtórny: Europa zachodnia i centralna. Status gatunku inwazyjnego posiada w Belgii i Polsce, potencjalnie inwazyjny w Irlandii, Niemczech, Holandii, Łotwie, Czechach i Rosji.

Czas i drogi zawleczenia: Gatunek został sprowadzony lokalnie jako roślina ozdobna oraz, tzw. wiatrochron.

Zajmowane siedliska: W warunkach naturalnych dereń preferuje wilgotne obrzeża bagien z glebą bogatą w azot, podtapianą na wiosnę a latem całkiem suchą. Na siedliskach pierwotnych występuje w licznych fitocenozach, najczęściej z olchami i wierzbami. Jest również bardzo ważnym gatunkiem krzewiastych zarośli – jednego ze stadiów sukcesji postępującej na preriach, mokradłach i turzycowiskach. Na obszarze wtórnym zajmuje siedliska zbliżone pod względem fizycznym i biologicznym do naturalnych.

Oddziaływanie na gatunki i ekosystemy w zasięgu wtórnym: Dereń rozłogowy przejawia inwazyjny charakter zarówno w swojej ojczyźnie, jak i na siedliskach wtórnych. Postępująca wraz z wiekiem olbrzymia produkcja pędów (100 tys./ha), połączona z dużą powierzchnią liści oraz ich opadem hamuje rozwój wszelkich roślin pod okapem. Zmienia to skład gatunkowy opanowywanych siedlisk i powoduje wypieranie istniejących zbiorowisk.